📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

गण-अनुसार: 1. भ्वादि 2. अदादि 3. जुहोत्यादि 4. दिवादि 5. स्वादि 6. तुदादि 7. रुधादि 8. तनादि 9. क्र्यादि 10. चुरादि

भज् (भजँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0259
धात्वर्थ: विश्राणने — देना, दान करना, पकाना, सिद्ध करना, अन्नादि तैयार करना, अलग करना (to give, to donate, to cook, to make readm to prepare food, to segregate)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयति	भाजयतः	भाजयन्ति
मध्यम	भाजयसि	भाजयथः	भाजयथ
उत्तम	भाजयामि	भाजयावः	भाजयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयतात् / भाजयताद् / भाजयतु	भाजयताम्	भाजयन्तु
मध्यम	भाजय / भाजयतात् / भाजयताद्	भाजयतम्	भाजयत
उत्तम	भाजयानि	भाजयाव	भाजयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अभाजयत् / अभाजयद्	अभाजयताम्	अभाजयन्
मध्यम	अभाजयः	अभाजयतम्	अभाजयत
उत्तम	अभाजयम्	अभाजयाव	अभाजयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयेत् / भाजयेद्	भाजयेताम्	भाजयेयुः
मध्यम	भाजयेः	भाजयेतम्	भाजयेत
उत्तम	भाजयेयम्	भाजयेव	भाजयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिष्यति	भाजयिष्यतः	भाजयिष्यन्ति
मध्यम	भाजयिष्यसि	भाजयिष्यथः	भाजयिष्यथ
उत्तम	भाजयिष्यामि	भाजयिष्यावः	भाजयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिता	भाजयितारौ	भाजयितारः
मध्यम	भाजयितासि	भाजयितास्थः	भाजयितास्थ
उत्तम	भाजयितास्मि	भाजयितास्वः	भाजयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयाञ्चकार / भाजयामास / भाजयाम्बभूव	भाजयाञ्चक्रतुः / भाजयामासतुः / भाजयाम्बभूवतुः	भाजयाञ्चक्रुः / भाजयामासुः / भाजयाम्बभूवुः
मध्यम	भाजयाञ्चकर्थ / भाजयामासिथ / भाजयाम्बभूविथ	भाजयाञ्चक्रथुः / भाजयामासथुः / भाजयाम्बभूवथुः	भाजयाञ्चक्र / भाजयामास / भाजयाम्बभूव
उत्तम	भाजयाञ्चकर / भाजयाञ्चकार / भाजयामास / भाजयाम्बभूव	भाजयाञ्चकृव / भाजयामासिव / भाजयाम्बभूविव	भाजयाञ्चकृम / भाजयामासिम / भाजयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अबीभजत् / अबीभजद्	अबीभजताम्	अबीभजन्
मध्यम	अबीभजः	अबीभजतम्	अबीभजत
उत्तम	अबीभजम्	अबीभजाव	अबीभजाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाज्यात् / भाज्याद्	भाज्यास्ताम्	भाज्यासुः
मध्यम	भाज्याः	भाज्यास्तम्	भाज्यास्त
उत्तम	भाज्यासम्	भाज्यास्व	भाज्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अभाजयिष्यत् / अभाजयिष्यद्	अभाजयिष्यताम्	अभाजयिष्यन्
मध्यम	अभाजयिष्यः	अभाजयिष्यतम्	अभाजयिष्यत
उत्तम	अभाजयिष्यम्	अभाजयिष्याव	अभाजयिष्याम

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयते	भाजयेते	भाजयन्ते
मध्यम	भाजयसे	भाजयेथे	भाजयध्वे
उत्तम	भाजये	भाजयावहे	भाजयामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयताम्	भाजयेताम्	भाजयन्ताम्
मध्यम	भाजयस्व	भाजयेथाम्	भाजयध्वम्
उत्तम	भाजयै	भाजयावहै	भाजयामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अभाजयत	अभाजयेताम्	अभाजयन्त
मध्यम	अभाजयथाः	अभाजयेथाम्	अभाजयध्वम्
उत्तम	अभाजये	अभाजयावहि	अभाजयामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयेत	भाजयेयाताम्	भाजयेरन्
मध्यम	भाजयेथाः	भाजयेयाथाम्	भाजयेध्वम्
उत्तम	भाजयेय	भाजयेवहि	भाजयेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिष्यते	भाजयिष्येते	भाजयिष्यन्ते
मध्यम	भाजयिष्यसे	भाजयिष्येथे	भाजयिष्यध्वे
उत्तम	भाजयिष्ये	भाजयिष्यावहे	भाजयिष्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिता	भाजयितारौ	भाजयितारः
मध्यम	भाजयितासे	भाजयितासाथे	भाजयिताध्वे
उत्तम	भाजयिताहे	भाजयितास्वहे	भाजयितास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयाञ्चक्रे / भाजयामास / भाजयाम्बभूव	भाजयाञ्चक्राते / भाजयामासतुः / भाजयाम्बभूवतुः	भाजयाञ्चक्रिरे / भाजयामासुः / भाजयाम्बभूवुः
मध्यम	भाजयाञ्चकृषे / भाजयामासिथ / भाजयाम्बभूविथ	भाजयाञ्चक्राथे / भाजयामासथुः / भाजयाम्बभूवथुः	भाजयाञ्चकृढ्वे / भाजयामास / भाजयाम्बभूव
उत्तम	भाजयाञ्चक्रे / भाजयामास / भाजयाम्बभूव	भाजयाञ्चकृवहे / भाजयामासिव / भाजयाम्बभूविव	भाजयाञ्चकृमहे / भाजयामासिम / भाजयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अबीभजत	अबीभजेताम्	अबीभजन्त
मध्यम	अबीभजथाः	अबीभजेथाम्	अबीभजध्वम्
उत्तम	अबीभजे	अबीभजावहि	अबीभजामहि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिषीष्ट	भाजयिषीयास्ताम्	भाजयिषीरन्
मध्यम	भाजयिषीष्ठाः	भाजयिषीयास्थाम्	भाजयिषीढ्वम् / भाजयिषीध्वम्
उत्तम	भाजयिषीय	भाजयिषीवहि	भाजयिषीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अभाजयिष्यत	अभाजयिष्येताम्	अभाजयिष्यन्त
मध्यम	अभाजयिष्यथाः	अभाजयिष्येथाम्	अभाजयिष्यध्वम्
उत्तम	अभाजयिष्ये	अभाजयिष्यावहि	अभाजयिष्यामहि

कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाज्यते	भाज्येते	भाज्यन्ते
मध्यम	भाज्यसे	भाज्येथे	भाज्यध्वे
उत्तम	भाज्ये	भाज्यावहे	भाज्यामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाज्यताम्	भाज्येताम्	भाज्यन्ताम्
मध्यम	भाज्यस्व	भाज्येथाम्	भाज्यध्वम्
उत्तम	भाज्यै	भाज्यावहै	भाज्यामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	अभाज्यत	अभाज्येताम्	अभाज्यन्त
मध्यम	अभाज्यथाः	अभाज्येथाम्	अभाज्यध्वम्
उत्तम	अभाज्ये	अभाज्यावहि	अभाज्यामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाज्येत	भाज्येयाताम्	भाज्येरन्
मध्यम	भाज्येथाः	भाज्येयाथाम्	भाज्येध्वम्
उत्तम	भाज्येय	भाज्येवहि	भाज्येमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुष	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथम	भाजयिष्यते / भाजिष्यते	भाजयिष्येते / भाजिष्येते	भाजयिष्यन्ते / भाजिष्यन्ते
मध्यम	भाजयिष्यसे / भाजिष्यसे	भाजयिष्येथे / भाजिष्येथे	भाजयिष्यध्वे / भाजिष्यध्वे
उत्तम	भाजयिष्ये / भाजिष्ये	भाजयिष्यावहे / भाजिष्यावहे	भाजयिष्यामहे / भाजिष्यामहे

प्रत्यय	प्रयोग / अर्थ	प्रातिपदिक / अव्यय	पुंलिङ्ग	स्त्रीलिङ्ग	नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्	भाववाचक/करणवाचक कृदन्त	भाजन	—	—	भाजनम्
ण्वुल्	कर्तृवाचक कृदन्त	भाजक	भाजकः	भाजिका	भाजकम्
तृच्	कर्तृवाचक कृदन्त	भाजयितृ	भाजयिता	भाजयित्री	भाजयितृ
यत्	विध्यर्थक कृदन्त	भाज्य	भाज्यः	भाज्या	भाज्यम्
तव्य	विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)	भाजयितव्य	भाजयितव्यः	भाजयितव्या	भाजयितव्यम्
अनीयर्	विध्यर्थक कृदन्त	भाजनीय	भाजनीयः	भाजनीया	भाजनीयम्
क्त	भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)	भाजित	भाजितः	भाजिता	भाजितम्
क्तवतु	भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)	भाजितवत्	भाजितवान्	भाजितवती	भाजितवत् / भाजितवद्
शतृ	वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)	भाजयत्	भाजयन्	भाजयन्ती	भाजयत् / भाजयद्
स्य-शतृ	भविष्यत्कालिक कृदन्त	भाजयिष्यत्	भाजयिष्यन्	भाजयिष्यती / भाजयिष्यन्ती	भाजयिष्यत् / भाजयिष्यद्
शानच्	वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)	भाजयमान	भाजयमानः	भाजयमाना	भाजयमानम्
क्त्वा	पूर्वकालिक अव्यय (करके)	भाजयित्वा	—	—	—
ल्यप्	पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)	प्रभाज्य	—	—	—
तुमुन्	निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)	भाजयितुम्	—	—	—
णमुल्	पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय	भाजम्	—	—	—
क्तिन्	भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त	भाक्ति	—	भाक्तिः	—
क्वसु	भूतकालिक (लिट्) कृदन्त	भाजयाम्बभूवस्	भाजयाम्बभूवान्	भाजयाम्बभूषी	भाजयाम्बभूवत् / भाजयाम्बभूवद्

इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी में "भाजयति" 📂 चुरादिगण की सभी धातुएँ

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।