२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
कथ (कथ)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0389वाक्यप्रबन्धे — कहना, व्याख्यान करना, बयान करना (to speak, to tell, to state, to explain, to narrate)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयति कथयतः कथयन्ति मध्यम कथयसि कथयथः कथयथ उत्तम कथयामि कथयावः कथयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयतात् / कथयताद् / कथयतु कथयताम् कथयन्तु मध्यम कथय / कथयतात् / कथयताद् कथयतम् कथयत उत्तम कथयानि कथयाव कथयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अकथयत् / अकथयद् अकथयताम् अकथयन् मध्यम अकथयः अकथयतम् अकथयत उत्तम अकथयम् अकथयाव अकथयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयेत् / कथयेद् कथयेताम् कथयेयुः मध्यम कथयेः कथयेतम् कथयेत उत्तम कथयेयम् कथयेव कथयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिष्यति कथयिष्यतः कथयिष्यन्ति मध्यम कथयिष्यसि कथयिष्यथः कथयिष्यथ उत्तम कथयिष्यामि कथयिष्यावः कथयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिता कथयितारौ कथयितारः मध्यम कथयितासि कथयितास्थः कथयितास्थ उत्तम कथयितास्मि कथयितास्वः कथयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयाञ्चकार / कथयामास / कथयाम्बभूव कथयाञ्चक्रतुः / कथयामासतुः / कथयाम्बभूवतुः कथयाञ्चक्रुः / कथयामासुः / कथयाम्बभूवुः मध्यम कथयाञ्चकर्थ / कथयामासिथ / कथयाम्बभूविथ कथयाञ्चक्रथुः / कथयामासथुः / कथयाम्बभूवथुः कथयाञ्चक्र / कथयामास / कथयाम्बभूव उत्तम कथयाञ्चकर / कथयाञ्चकार / कथयामास / कथयाम्बभूव कथयाञ्चकृव / कथयामासिव / कथयाम्बभूविव कथयाञ्चकृम / कथयामासिम / कथयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अचकथत् / अचकथद् अचकथताम् अचकथन् मध्यम अचकथः अचकथतम् अचकथत उत्तम अचकथम् अचकथाव अचकथाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथ्यात् / कथ्याद् कथ्यास्ताम् कथ्यासुः मध्यम कथ्याः कथ्यास्तम् कथ्यास्त उत्तम कथ्यासम् कथ्यास्व कथ्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अकथयिष्यत् / अकथयिष्यद् अकथयिष्यताम् अकथयिष्यन् मध्यम अकथयिष्यः अकथयिष्यतम् अकथयिष्यत उत्तम अकथयिष्यम् अकथयिष्याव अकथयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयते कथयेते कथयन्ते मध्यम कथयसे कथयेथे कथयध्वे उत्तम कथये कथयावहे कथयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयताम् कथयेताम् कथयन्ताम् मध्यम कथयस्व कथयेथाम् कथयध्वम् उत्तम कथयै कथयावहै कथयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अकथयत अकथयेताम् अकथयन्त मध्यम अकथयथाः अकथयेथाम् अकथयध्वम् उत्तम अकथये अकथयावहि अकथयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयेत कथयेयाताम् कथयेरन् मध्यम कथयेथाः कथयेयाथाम् कथयेध्वम् उत्तम कथयेय कथयेवहि कथयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिष्यते कथयिष्येते कथयिष्यन्ते मध्यम कथयिष्यसे कथयिष्येथे कथयिष्यध्वे उत्तम कथयिष्ये कथयिष्यावहे कथयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिता कथयितारौ कथयितारः मध्यम कथयितासे कथयितासाथे कथयिताध्वे उत्तम कथयिताहे कथयितास्वहे कथयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयाञ्चक्रे / कथयामास / कथयाम्बभूव कथयाञ्चक्राते / कथयामासतुः / कथयाम्बभूवतुः कथयाञ्चक्रिरे / कथयामासुः / कथयाम्बभूवुः मध्यम कथयाञ्चकृषे / कथयामासिथ / कथयाम्बभूविथ कथयाञ्चक्राथे / कथयामासथुः / कथयाम्बभूवथुः कथयाञ्चकृढ्वे / कथयामास / कथयाम्बभूव उत्तम कथयाञ्चक्रे / कथयामास / कथयाम्बभूव कथयाञ्चकृवहे / कथयामासिव / कथयाम्बभूविव कथयाञ्चकृमहे / कथयामासिम / कथयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अचकथत अचकथेताम् अचकथन्त मध्यम अचकथथाः अचकथेथाम् अचकथध्वम् उत्तम अचकथे अचकथावहि अचकथामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिषीष्ट कथयिषीयास्ताम् कथयिषीरन् मध्यम कथयिषीष्ठाः कथयिषीयास्थाम् कथयिषीढ्वम् / कथयिषीध्वम् उत्तम कथयिषीय कथयिषीवहि कथयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अकथयिष्यत अकथयिष्येताम् अकथयिष्यन्त मध्यम अकथयिष्यथाः अकथयिष्येथाम् अकथयिष्यध्वम् उत्तम अकथयिष्ये अकथयिष्यावहि अकथयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथ्यते कथ्येते कथ्यन्ते मध्यम कथ्यसे कथ्येथे कथ्यध्वे उत्तम कथ्ये कथ्यावहे कथ्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथ्यताम् कथ्येताम् कथ्यन्ताम् मध्यम कथ्यस्व कथ्येथाम् कथ्यध्वम् उत्तम कथ्यै कथ्यावहै कथ्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम अकथ्यत अकथ्येताम् अकथ्यन्त मध्यम अकथ्यथाः अकथ्येथाम् अकथ्यध्वम् उत्तम अकथ्ये अकथ्यावहि अकथ्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथ्येत कथ्येयाताम् कथ्येरन् मध्यम कथ्येथाः कथ्येयाथाम् कथ्येध्वम् उत्तम कथ्येय कथ्येवहि कथ्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन प्रथम कथयिष्यते / कथिष्यते कथयिष्येते / कथिष्येते कथयिष्यन्ते / कथिष्यन्ते मध्यम कथयिष्यसे / कथिष्यसे कथयिष्येथे / कथिष्येथे कथयिष्यध्वे / कथिष्यध्वे उत्तम कथयिष्ये / कथिष्ये कथयिष्यावहे / कथिष्यावहे कथयिष्यामहे / कथिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त कथन — — कथनम् ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त कथक कथकः कथिका कथकम् तृच् कर्तृवाचक कृदन्त कथयितृ कथयिता कथयित्री कथयितृ यत् विध्यर्थक कृदन्त कथ्य कथ्यः कथ्या कथ्यम् तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) कथयितव्य कथयितव्यः कथयितव्या कथयितव्यम् अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त कथनीय कथनीयः कथनीया कथनीयम् क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) कथित कथितः कथिता कथितम् क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) कथितवत् कथितवान् कथितवती कथितवत् / कथितवद् शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) कथयत् कथयन् कथयन्ती कथयत् / कथयद् स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त कथयिष्यत् कथयिष्यन् कथयिष्यती / कथयिष्यन्ती कथयिष्यत् / कथयिष्यद् शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) कथयमान कथयमानः कथयमाना कथयमानम् क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) कथयित्वा — — — ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रकथय्य — — — तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) कथयितुम् — — — णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय कथम् — — — क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त कत्ति — कत्तिः — क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त कथयाम्बभूवस् कथयाम्बभूवान् कथयाम्बभूषी कथयाम्बभूवत् / कथयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।