॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
अंग्रेज़ी: to envy, to grudge
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईर्क्ष्यति | ईर्क्ष्यतः | ईर्क्ष्यन्ति |
| मध्यम | ईर्क्ष्यसि | ईर्क्ष्यथः | ईर्क्ष्यथ |
| उत्तम | ईर्क्ष्यामि | ईर्क्ष्यावः | ईर्क्ष्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ईर्क्ष्यति · लिट्: ईर्क्ष्याञ्चकार · लुट्: ईर्क्ष्यिता · लृट्: ईर्क्ष्यिष्यति · लोट्: ईर्क्ष्यतात् · लङ्: ऐर्क्ष्यत् · विधिलिङ्: ईर्क्ष्येत् · आशीर्लिङ्: ईर्क्ष्यात् · लुङ्: ऐर्क्ष्यीत् · लृङ्: ऐर्क्ष्यिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ईर्क्ष्यण · ण्वुल्: ईर्क्ष्यकः · तृच्: ईर्क्ष्यिता · ण्यत्: ईर्क्ष्यः · तव्य: ईर्क्ष्यितव्यः · अनीयर्: ईर्क्ष्यणीयः · क्त: ईर्क्ष्यितः · क्तवतु: ईर्क्ष्यितवान् · शतृ: ईर्क्ष्यन् · स्य-शतृ: ईर्क्ष्यिष्यन् · क्त्वा: ईर्क्ष्यित्वा · ल्यप्: प्रेर्क्ष्य · तुमुन्: ईर्क्ष्यितुम् · णमुल्: ईर्क्ष्यम् · घञ्: ईर्क्ष्यः · क्तिन्: ईर्क्ष्टि · क्वसु: ईर्क्ष्याम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ईर्क्ष्यति | ईर्क्ष्य् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: ईर्क्ष्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ईर्क्ष्य् + शतृ | ईर्क्ष्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ईर्क्ष्य् + ण्यत् · तद्धित: ईर्क्ष्य + तल् (भाववाचक) |
ईर्क्ष्यति ➤ ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड