॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अच्छी तरह विचार करना, चिंतन करना, होश में आना
संस्कृत: संज्ञाने
अंग्रेज़ी: to perceive,to think,to recover consciousness,to observe, to see,to regain consciousness
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चेतति | चेततः | चेतन्ति |
| मध्यम | चेतसि | चेतथः | चेतथ |
| उत्तम | चेतामि | चेतावः | चेतामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चेतति · लिट्: चिचेत · लुट्: चेतिता · लृट्: चेतिष्यति · लोट्: चेततात् · लङ्: अचेतत् · विधिलिङ्: चेतेत् · आशीर्लिङ्: चित्यात् · लुङ्: अचेतीत् · लृङ्: अचेतिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चेतन · ण्वुल्: चेतकः · तृच्: चेतिता · ण्यत्: चेत्यः · तव्य: चेतितव्यः · अनीयर्: चेतनीयः · क्त: चित्तः · क्तवतु: चित्तवान् · शतृ: चेतन् · स्य-शतृ: चेतिष्यन् · क्त्वा: चितित्वा · ल्यप्: प्रचित्य · तुमुन्: चेतितुम् · णमुल्: चेतम् · घञ्: चेतः · क्तिन्: चित्ति · क्वसु: चिचित्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चेतति | चित् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: चेतत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चित् + शतृ | चेतत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चित् + शतृ |
चेतति ➤ अच्छी तरह विचार करना, चिंतन करना, होश में आना
संस्कृत: संज्ञाने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड