🕉️ 29 October 2026, Thursday · 03:39:15 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

जुहोति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

जुहोति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

जुहोति

अर्थ: देना, यज्ञ करना, खाना, लेना, भक्षण करना, ग्रहण करना

संस्कृत: दानादानयोः आदाने प्रीणने च

अंग्रेज़ी: to sacrifice,to eat, to consume

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. हु धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — हु (जुहोत्यादिगण) · अर्थ: देना, यज्ञ करना, खाना, लेना, भक्षण करना, ग्रहण करना (दानादानयोः आदाने प्रीणने च)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजुहोतिजुहुतःजुह्वति
मध्यमजुहोषिजुहुथःजुहुथ
उत्तमजुहोमिजुहुवःजुहुमः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जुहोति · लिट्: जुहवाञ्चकार · लुट्: होता · लृट्: होष्यति · लोट्: जुहुतात् · लङ्: अजुहोत् · विधिलिङ्: जुहुयात् · आशीर्लिङ्: हूयात् · लुङ्: अहौषीत् · लृङ्: अहोष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हवन · ण्वुल्: हावकः · तृच्: होता · यत्: हव्यः · ण्यत्: हाव्यः · तव्य: होतव्यः · अनीयर्: हवनीयः · क्त: हुतः · क्तवतु: हुतवान् · शतृ: जुह्वत्/जुह्वद् · स्य-शतृ: होष्यन् · क्त्वा: हुत्वा · ल्यप्: प्रहुत्य · तुमुन्: होतुम् · णमुल्: हावम् · क्तिन्: हुति · क्वसु: जुहवाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
जुहोतिहु धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

जुहोति ➤ देना, यज्ञ करना, खाना, लेना, भक्षण करना, ग्रहण करना
संस्कृत: दानादानयोः आदाने प्रीणने च

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें