॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रसन्न होना, थकना, श्रान्त होना
संस्कृत: हर्षे ग्लेपने च
अंग्रेज़ी: to be happy, to be tired, to be intoxicated
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | माद्यति | माद्यतः | माद्यन्ति |
| मध्यम | माद्यसि | माद्यथः | माद्यथ |
| उत्तम | माद्यामि | माद्यावः | माद्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माद्यति · लिट्: ममाद · लुट्: मदिता · लृट्: मदिष्यति · लोट्: माद्यतात् · लङ्: अमाद्यत् · विधिलिङ्: माद्येत् · आशीर्लिङ्: मद्यात् · लुङ्: अमदत् · लृङ्: अमदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मदन · ण्वुल्: मादकः · तृच्: मदिता · यत्: मद्यः · तव्य: मदितव्यः · अनीयर्: मदनीयः · क्त: मत्तः · क्तवतु: मत्तवान् · शतृ: माद्यन् · स्य-शतृ: मदिष्यन् · क्त्वा: मदित्वा · ल्यप्: प्रमद्य · तुमुन्: मदितुम् · णमुल्: मादम् · घञ्: मादः · क्तिन्: मत्ति · क्वसु: मेदिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| माद्यति | मद् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: माद्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मद् + शतृ | माद्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मद् + यत् · तद्धित: माद्य + तल् (भाववाचक) |
माद्यति ➤ प्रसन्न होना, थकना, श्रान्त होना
संस्कृत: हर्षे ग्लेपने च
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड