🕉️ 29 October 2026, Thursday · 03:48:30 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

सङ्ग्रामयति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

सङ्ग्रामयति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

सङ्ग्रामयति

अर्थ: युद्ध करना, लड़ाई करना

संस्कृत: युद्धे

अंग्रेज़ी: to have war, to fight

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. सङ्ग्राम धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. सङ्ग्राम धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक)
  3. सङ्ग्रामयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सङ्ग्राम + शतृ
  4. सङ्ग्रामयत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सङ्ग्राम + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — सङ्ग्राम (चुरादिगण) · अर्थ: युद्ध करना, लड़ाई करना (युद्धे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसङ्ग्रामयतिसङ्ग्रामयतःसङ्ग्रामयन्ति
मध्यमसङ्ग्रामयसिसङ्ग्रामयथःसङ्ग्रामयथ
उत्तमसङ्ग्रामयामिसङ्ग्रामयावःसङ्ग्रामयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सङ्ग्रामयति · लट् (आत्मने.): सङ्ग्रामयते · लिट्: सङ्ग्रामयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): सङ्ग्रामयाञ्चक्रे · लुट्: सङ्ग्रामयिता · लुट् (आत्मने.): सङ्ग्रामयिता · लृट्: सङ्ग्रामयिष्यति · लृट् (आत्मने.): सङ्ग्रामयिष्यते · लोट्: सङ्ग्रामयतात् · लोट् (आत्मने.): सङ्ग्रामयताम् · लङ्: असङ्ग्रामयत् · लङ् (आत्मने.): असङ्ग्रामयत · विधिलिङ्: सङ्ग्रामयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): सङ्ग्रामयेत · आशीर्लिङ्: सङ्ग्राम्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): सङ्ग्रामयिषीष्ट · लुङ्: अससङ्ग्रामत् · लुङ् (आत्मने.): अससङ्ग्रामत · लृङ्: असङ्ग्रामयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असङ्ग्रामयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सङ्ग्रामण · ण्वुल्: सङ्ग्रामकः · तृच्: सङ्ग्रामयिता · यत्: सङ्ग्राम्यः · तव्य: सङ्ग्रामयितव्यः · अनीयर्: सङ्ग्रामणीयः · क्त: सङ्ग्रामितः · क्तवतु: सङ्ग्रामितवान् · शतृ: सङ्ग्रामयन् · स्य-शतृ: सङ्ग्रामयिष्यन् · शानच्: सङ्ग्रामयमाणः · क्त्वा: सङ्ग्रामयित्वा · ल्यप्: प्रसङ्ग्राम्य · तुमुन्: सङ्ग्रामयितुम् · णमुल्: सङ्ग्रामम् · क्तिन्: सङ्ग्रान्ति · क्वसु: सङ्ग्रामयाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
सङ्ग्रामयतिसङ्ग्राम धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: सङ्ग्राम धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | सङ्ग्रामयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सङ्ग्राम + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

सङ्ग्रामयति ➤ युद्ध करना, लड़ाई करना
संस्कृत: युद्धे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें