🕉️ 29 October 2026, Thursday · 05:10:51 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

स्फुण्डते

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

स्फुण्डते

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

स्फुण्डते

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: विकसने

अंग्रेज़ी: to grow, to blossom

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. स्फुण्ड् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. स्फुण्डत् (नपुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + शतृ
  3. स्फुण्डत् (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + शतृ
  4. स्फुण्डता (स्त्री.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + घञ् · तद्धित: स्फुण्ड + तल् (भाववाचक)
  5. स्फुण्डता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + घञ् · तद्धित: स्फुण्ड + तल् (भाववाचक)
  6. स्फुण्डता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + घञ् · तद्धित: स्फुण्ड + तल् (भाववाचक)
  7. स्फुण्डता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + घञ् · तद्धित: स्फुण्ड + तल् (भाववाचक)
  8. स्फुण्डता (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + घञ् · तद्धित: स्फुण्ड + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — स्फुण्ड् (भ्वादिगण) · अर्थ: (विकसने)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्फुण्डतेस्फुण्डेतेस्फुण्डन्ते
मध्यमस्फुण्डसेस्फुण्डेथेस्फुण्डध्वे
उत्तमस्फुण्डेस्फुण्डावहेस्फुण्डामहे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): स्फुण्डते · लिट् (आत्मने.): पुस्फुण्डे · लुट् (आत्मने.): स्फुण्डिता · लृट् (आत्मने.): स्फुण्डिष्यते · लोट् (आत्मने.): स्फुण्डताम् · लङ् (आत्मने.): अस्फुण्डत · विधिलिङ् (आत्मने.): स्फुण्डेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): स्फुण्डिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अस्फुण्डिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अस्फुण्डिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्फुण्डन · ण्वुल्: स्फुण्डकः · तृच्: स्फुण्डिता · ण्यत्: स्फुण्ड्यः · तव्य: स्फुण्डितव्यः · अनीयर्: स्फुण्डनीयः · क्त: स्फुण्डितः · क्तवतु: स्फुण्डितवान् · शानच्: स्फुण्डमानः · क्त्वा: स्फुण्डित्वा · ल्यप्: प्रस्फुण्ड्य · तुमुन्: स्फुण्डितुम् · णमुल्: स्फुण्डम् · घञ्: स्फुण्डः · क्तिन्: स्फुण्टि · क्वसु: पुस्फुण्ड्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
स्फुण्डतेस्फुण्ड् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: स्फुण्डत् (नपुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + शतृ | स्फुण्डत् (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्फुण्ड् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

स्फुण्डते ➤ to grow, to blossom (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: विकसने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें